Powrót do strony głównej: 'Index.htm' | Powrót do strony Rozkład mat. nauczania: 'ProgNau.htm'


Edytory

Edytory można podzielić na edytory tekstowe, zapisujące pliki z czystymi znakami ASCII (np. Edit, Edlin, edytory języków programowania: QBasic, Turbo Basic, Turbo Pascal, Turbo C, Nortona), bez dodatkowych znaków formatujących oraz tzw. procesory tekstu, z dodatkowymi znakami formatującymi (np. Word, ChiWriter, Ami Pro, OpenOffice...).

Mogą być edytory 

Kiedyś popularnymi procesorami tekstu pracującymi w DOS były:

Póżniej popularnymi edytorami były:

Edytory popularne w Windows:


Edytory w środowisku DOS

1. Edytory tekstowe

Edytor EDIT

Edytor znakowy, służy do redagowania niesformatowanych zbiorów tekstowych, zwanych zbiorami/plikami ASCII. Zbiór/plik niesformatowany składa się wyłącznie ze znaków reprezentowanych kodami ASCII. Służy do pisania prostych tekstów, programów, plików konfiguracyjnych itp. By pisać polskimi literami, w DOS trzeba uruchomić wcześniej dodatkowy program, np. do załadowania znaków w kodzie Mazovia lub Latin.

Edytor EDIT dostarczany z systemem operacyjnym DOS oraz Windows 9x.
W DOS - plik EDIT.COM (stowarzyszone pliki: EDIT.HLP, QBASIC.EXE). Uwaga: w DOS wspolpracuje z programem QBASIC.EXE - nie można go wykasować, musi być w scieżce poszukiwań programów (PATH w Autoexec.bat)

 

Pasek dolny w edytorze:
Informacja: MS-DOS Editor, Press ALT to activate menus - nacisnąć ALT by uaktywnić menu - w DOS
F1 - pomoc
W prawym dolnym rogu - nr wiersza i kolumny położenia kursora

Menu górne:

File Plik

Edit Edycja

Search Wyszukaj

Options Opcje

Pomoc

Klawisze i kombinacje klawiszy:

Ruchy kursora:

Korygowanie tekstu

Wstawianie:

Kopiowanie:

Ctrl+Ins lub Ctrl+C - kopiowanie do schowka

Znajdowanie:

Zastępowanie

Ctrl+Q,A Opcje: Znajdź i weryfikuj, znajdź wszystko, rezygnuj, help

Wybór:

Zaznaczenie tekstu (podświetlenie)

Kasowanie:

Wstaw znaki specjalne

Ctrl+P, Ctrl znak


Cwiczenia z EDIT

Ćwicz 1.

Zainstaluj program Latin do polskich liter w standardzie Latin: LATIN [Enter]

Uruchom Edit: EDIT.

Nacisnij Esc by przejść do edycji.

Napisz tekst:

Młode źrebię skacze po łące.
Żołnierz czuwa na wieży.
Padł śnieg i dróżka była śliska.
Młodzi chłopcy grają w koszykówkę.

Powiel ten tekst raz poniżej:
Zaaznacz blok, naciskając Shift i trzymając go, kursorem zjedź do końca tesktu (podswietl go).
Przesun kursor na wskazane miejsce i skopiuj tekst z bufora - Shift+Ins.

Zapisz tekst na dysk pod nazwa PROBA.TXT - ALT F [Enter] Save As - nazwa

Sprawdzić usuwanie bloku, szukanie tekstu, zastepowanie tekstu, przemieszczanie sie kursorem itp.

Ćwicz. 2

Otworz nowy plik (Alt F New) i napisz tekst z ramkami i symbolami matemat:
Znaki specjalne uzyskujemy naciskając Alt i trzymajac go z klaw. numerycznej wpisujac kod znaku, np. Alt 196.
Symbole tabeli pojed:
218 196 191

218 196

195 197

196 191

197 180

195 197

192 193

197 180

193 217

192 193 217
Sprawdzić Alt 195, 197, 180

Podobnie ramkę podwójną: 201, 205, 203, 187, 204, 206, 185, 200, 186, 202, 188

Kody matematyczne: 238, 239, 240, 241, 242, 243, 246, 247, 248, 249, 251 252

Grube ramki: 219, 178, 177, 176


EDLIN

W pierwszych wersjach DOS był dostępny tylko edytor wierszowy EDLIN.


Edytory języków programowania

Między innymi

Przykład ekranu z edytorem Turbo Pascala 7 dla DOS. Umożliwia edycję kilku plików.


Edytor Norton Commandera - NCEdit

Uruchamia się go z poziomu Nortona Commandera przez F4 - edycja pliku istniejącego lub Shift F4 - edycja nowego pliku.


Personal Editor - PE2.EXE

Przykładem innych edytorów może być Personal Editor

Personal Editor umożliwia zaznaczenie prostokątnego bloku tekstu (nie musi zawierać całych linii jak w innych edytorach).

Linię wstawia się nie przez Enter a przez F9.

FrameWork

Kiedyś (w latach 80-ch) popularny był pakiet zintegrowany Framework, który zawierał m.in. edytor, arkusz kalkulacyjny, bazę danych.


2. Procesory tekstu - edytory graficzne

Edytor tekstów ChiWriter

Chi (w USA wymawiane kaj) to wymowa greckiej litery CHI. Writer znaczy pisarz. Program pozwala na tworzenie tekstów o różnej szacie graficznej, pisanych alfabetem angielskim, polskim, grackim, rosyjskim, korzystanie z czcionek narodowych np. niemickich, francuskich i innych, umozliwia zapis wzorów matematycznych, chemicznych.

Naczelną dewizą tego edytora tekstów jest "what you see is what you get" - co widzisz (na ekranie) jest tym co otrzymasz na wydruku.

ChiWriter składa się z kilkudziesięciu modułów i umieszczany jest w osobnym katalogu na dysku. Każdy rodzaj liter (greckie, polskie, rosyjskie itp.) wymaga posiadania na dysku osobnego modułu (pliku).

Podstawowym modułem jest program CW.EXE. Po załadowaniu programu do pamięci (CW [Enter]) pokazuje się na ekranie menu:

Na dole ekranu jest napis: Enter command:

Po naciśnieciu S (Start) w górnej części ekranu pojawi się linia:

F1:STANDARD FULL: 0% SYN INS JST SINGL ROW 2 COL 1 PG 1

a na dole:

Wpisuje się nazwę pliku (bez rozszerzenia - edytor dodaje rozszerzenie CHI). Wpisana nazwa pokazuje się w górnym lewym rogu ekranu, a kursor przechodzi do okna edytora.

Pojawiają się napisy w dolnej części ekranu - główne Menu edytora:

Mark Layout Screen Delete Read Write Print Environ Quit Help spellChk

gdzie:

Wejście do Menu przez naciśniecie ESC.

Na górze ekranu jest wiersz statusu edytora, np.po wpisaniu nazwy zbioru LIST :

LIST.CHI F1:STANDARD FULL:0% SYSN INS JST SINGL ROW 2 COL 1 PG 1

F1:STANDARD - standardowa czcionka
FULL:0% - obszar pamięci na tekst jest pusty
SYN - edytor pracuje w trybie synchronicznym
INS - tryb dopisywania
JST - tryb justowania
SINGL - pojedynczy odstęp między wierszami
ROW, COL - nr wiersza i kolumny, gdzie jest kursor
PG - nr strony

Krój liter wybiera się przez naciśnięcie 2 x klawisza funkcyjnego F1..F10 lub Shift F1..Shift F10. Jednokrotne naciśnięcie klawisza funkcyjnego powoduje, że tylko jedna litera będzie napisana w danym stylu/kroju pisma.

ChiWriter ma zaprogramowane kroje pisma na 20 klawiszach (fonty), np. z konfiguracją jak poniżej:

Operowanie kursorem:

Każdą linię tekstu potwierdza się klawiszem Enter, chyba, że ustawione jest szpaltowanie (^J) to można nie potwierdzać linii tylko pisać dalej.

Usuwanie tekstu:

Korekta tekstu:

Zmiana marginesu

Operacje blokami tekstu

Ustawia się kursor na początku lub końcu bloku tekstu, nacisnąć [ALT-M] i przez operowanie kursorem podświetlić blok

Operacje na podświetlonym bloku

Klawisze funkcyjne - przykłady


Edytor TAG

Kiedyś najbardziej znany polski edytor w DOS. Został napisany w języku C i był roprowadzany przez firmę InfoService z Gdańska. Pierwsza wersja 1.2 ukazała się w kwietniu 1988 r. Kolejne wersje tp 2.01, 2.02, 2.03, 2.04.

TAG służy do wpisywania i redagowania tekstów. Dopasowany jest do warunków polskich - polskie litery, klawiatura, słownik ortograficzny, napisy, komunikaty.

Firma jest również autorem 2 innych programów: kartotekowej bazy danych TIG i systemu składu drukarskiego CDN.

Edytor TAG ma małe wymagania sprzętowe: dysk twardy z 800 KB wolnego miejsca, 512 KB RAM, DOS od 3.0, karta graficzna CGA, Hercules, EGA, VGA.

Po uruchomieniu programu wyświetla się okno podstawowe

Po wybraniu lub wpisaniu nazwy pliku wchodzi się do warstwy hierarchii, gdzie można zdefiniować strukturę dokumentu. W najprostszym przypadku dokument składa się z jednego rozdziału. Może mieć kilka rozdziałów i podrozdziały.

Po podświetleniu odpowiedniego rozdziału lub podrozdziału i naciśnięciu Enter wchodzi się do warstwy edycji. Opuszczenie warstwy przez dwukrotne naciśnięcie ESC.

W warstwie edycji pojawia się tekst. W wierszu głównym jest menu a ponadto: tytuł rozdziału i nr licencji. W wierszu pomocniczym: nr strony, nr wiersza na stronie, nr kolumny (gdzie jest kursor), ilość wolnego miejsca w rozdziale, status pisania (wstawianie, nadpisywanie), bieżący czas.


Edytory w środowisku Windows

 

Notatnik (NotePad)

Prosty edytor tesktu w formacie ASCII, głównie do tworzenia plików konfiguracyjnych i pisainia programów. Notatnik służy do tworzenia i edycji plików tekstowych, które nie wymagają formatowania i zajmują mniej pamięci niż 64 KB. Notatnik otwiera i zapisuje tekst jedynie w formacie ASCII (tylko tekst). Aby tworzyć lub edytować pliki tekstowe wymagające formatowania albo większe niż 64 KB, należy użyć programu WordPad.

Uruchomienie

Menu: Plik, Edycja, Wyszukaj, Pomoc


Write, WordPad

Write - prosty i łatwy edytor tekstu na wyposazeniu Windows 3.1x. Do dokumentów biurowych, sprawozdań, wykazów - stosunkowo prosty w obsłudze. możliwosciami nie dorownuje edytorom profesjonalnym, np. Word lub Word Perfect ale opanowanie jego możliwosci może być solidna baza do zaawansowanych aplikacji Windows

Menu glowne Write: Plik Edycja Znajdz Znak Akapit Dokument Informacja

WordPad - podobny edytor dla Windows 9x. WordPad jest edytorem tekstów przeznaczonym do edycji krótkich dokumentów. Korzystając z programu WordPad można formatować tekst, stosując różne style czcionek i akapitów.

Menu główne WordPad: Plik Edycja Widok Wstaw Format Pomoc

Podstawowe zasady edycji tekstu:

Zachowanie dokumentu - Plik / Zachowaj lub Zachowaj jako

Zakończenie pracy - Alt F4

Formatowanie tekstu:

Np. wcięcie pierwszej linii akapitu - 2cm, lewe i prawe wcięcie 1 cm, podwójny odstę[ miedzy liniami, justowanie tekstu do zadanych marginesów, czcionka Courier New CE (lub Times New Roman CE).
By sformatowac tekst należy go zaznaczyc - wskazać lewy górny rog bloku tekstu mysza, przycisnąć lewy przycisk i nie zwalniając go przesunac do konca zaznaczanego fragmentu i puscic klawisz myszy. Wybrać opcje Dokument / Z linijka. Przemiescic kursor nad znak wcięcia 1-szej linii akapitu - biała kropka na tle wypelnionego trójkata, nacisnąć lewy klawisz myszy i przesunac go na położenie 2 na skali, wskazać znaczek lewego wcięcia akapitu - mały wypelniony trójkat i przesunac go na 1, ustalic położenie prawego wcięcia akapitu, wyjustować tekst - Akapit/Wyjustowany, wybrać czcionke - Znak/Czcionki. wcięcia można tez wybrać w Akapit/wcięcia (Menu górne), odstępy w Akapit/odstęp podwójny.
Tekst można zaznaczac z klawiatury przy pomocy klawisza SHIFT.

Wykorzystanie schowka w edytorze Write.

Schowek służy do przenoszenia informacji w postaci tekstu, grafiki, liczb z jednego programu do drugiego. Zaznaczony tekst kopiuje sie do bufora przez opcje Edycja/Kopiuj a wkleja przez Edycja/Wklej. Do edytora Write można wstawiac rowniez obiekty graficzne i obiekty dzwiekowe.


Microsoft Word 2, Word 6.0, Word 95, Word 97

Aplikacje dla Windows, w której można otworzyc kilka dokumentów - liczba zależy od pamięci i możliwosci komputera

MS Word 2 i MS Word 6 pracowały z Windows 3.1x, nowsze wersje Worda pracują z Windows 9x.

MS Word 2

Praca z Wordem

Word jest potężnym i wszechstronnym narzędziem edycji tekstu. Poniższy rozdział pomoże poznać wiele z jego użytecznych funkcji.
Jeżeli często tworzysz dokumenty i listy tego samego typu...
Utwórz szablon zawierający tekst i format, które są takie same w każdym dokumencie. Zobacz: Tworzenie nowego szablonu.

Jeżeli Twoje dokumenty często awierają znak firmowy lub adres firmy...
Zachowaj elementy, które są często wykorzystywane w postaci haseł słownika. Zobacz: Zachowywanie tekstu lub grafiki jako haseł. słownika.

Jeżeli chcesz łatwo formatować wyliczenia lub listy numerowane...
Użyj polecenia Wyliczanie i numerowanie. Zobacz: Dodawanie wyliczeń do listy lub Dodawanie numeracji do listy.

Jeżeli potrzebujesz wydrukować adres na kopercie...
Użyj polecenia Koperta. Zobacz: Drukowanie kopert.

Jeżeli chcesz tworzyć korespondencję seryjną...
Dołącz informacje z bazy danych o Twoich klientach za pomocą funkcji Wydruk seryjny. Zobacz: Łączenie dokumentów, od początku do końca.

Jeżeli chcesz użyć tego samego formatowania do wielu akapitów...
Zachowaj wiele formatów jako jeden styl, żeby następnie użyć ich razem. Zobacz: Tworzenie stylów.

Jeżeli chcesz umieszczać grafikę w dokumencie...
Skopiuj i wklej grafikę z aplikacji graficznej, albo utwórz rysunek przy pomocy programu Microsoft Draw, który towarzyszy programowi Word. Zobacz: Wstawianie grafiki z innej aplikacji oraz Wstawianie rysunków i innych obiektów osadzonych.

Jeżeli chcesz drukować arkusze kalkulacyjne lub wykresy...
Utwórz połączenie swojego dokumentu z programem Microsoft Excel lub osadź wykres utworzony w programie Microsoft Graph. Zobacz: Tworzenie połączeń oraz Wstawianie wykresów i innych obiektów osadzonych.

Jeżeli wolisz wybierać polecenia przy pomocy klawiszy myszy...
Kliknij przyciski na pasku narzędzi, żeby wykonać typowe, często wykonywane zadania. Wprowadź do paska narzędzi najczęściej wykonywane przez Ciebie polecenia i makrą. Zobacz: Pasek narzędzi oraz Dostosowywanie paska narzędzi.

Jeżeli często zmieniasz układ dużych sekcji dokumentów...
Użyj Widoku hierarchii w celu uproszczenia wykonywania zadania. Zobacz: Przesuwanie nagłówków i tekstu w trybie hierarchii.

Jeżeli pracujesz z dużymi dokumentami...
Dokonaj podziału na mniejsze dokumenty, które później możesz połączyć. Zobacz: Ustawianie dokumentu głównego.

Jeżeli chcesz sprawdzić czy w dokumencie nie występują błędy pisowni...
Wykorzystaj wbudowany w Word program sprawdzania pisowni. Zobacz: Sprawdzanie pisowni.

Jeżeli chcesz dodać spis treści do dokumentu...
Pozwól programowi Word automatycznie utworzyć spis treści Twojego dokumentu. Zobacz: Sporządzanie spisu treści przy użyciu stylu nagłówka lub Tworzenie spisu treści przy użyciu pól.

Jeżeli chcesz, żeby tekst opływał grafikę...
Użyj ramek w celu ustawienia grafiki na stronie. Zobacz: Obramowanie akapitu, grafiki lub tabeli.

Jeżeli chcesz w prosty sposób wyróżnić część tekstu...
Dodaj obramowanie wokół tekstu lub cieniowanie w jego tle. Zobacz: Dodawanie obramowania akapitu lub Cieniowanie akapitu lub komórek tabeli.

Jeżeli chcesz ustawić akapity w kolumnach...
Użyj tabeli w celu kontrolowania położenia akapitów. Zobacz: Tworzenie tabeli lub Tworzenie tabeli z istniejącego tekstu.

Jeżeli wykorzystujesz w swoim dokumencie powiększenia...
Użyj polecenia Powiększenie w celu powiększenia dokumentu do potrzebnych rozmiarów. Zobacz: Powiększanie i zmniejszanie strony.

MS Word 6

Wchodzi w skład pakietu MS Office 4, zgodny z Word 95 pod względem zapisu i odczytu plików.

MS Word 97

Wchodzi w skład pakietu MS Office 97), zapis inny niż w poprzednich edytorach, możliwość eksportu w starych wersjach.

Menu glówne edytorów:

Plik Edycja Widok WStaw Format narzędzia Tabela Okno Pomoc

poniżej standardowy pasek narzędzi z przyciskami symbolizującymi polecenia, poniżej pasek do formatowania - styl, czcionka itp

U gory i z lewej stron linijki.

Z prawej strony ekranu i na dole - paski przewijania

Widok - zwykły, ukladu strony, struktury.

Na dole pasek stanu, m.in. nr strony, sekcji, x/y...

Po uruchomieniu edytora jesli damy polecenie Plik/Nowy zgłasza sie szablon dokumentu. Domyślnym jest Normal. można wybrać inny szablon lub skorzystać z tzw. kreatora, który sam dobierze odpowiedni szablon.

Polskie znaki uzyskujemy z prawym Alt. Enter oznacza koniec akapitu.

Zachowywanie dokumentu - symbol dyskietki albo Plik/Zachowaj lub Plik/Zachowaj jako.

Otwieranie dokumentu - Plik/Otworz lub symbol otwartej teczki.

Poprawianie tekstu - narzędzia/Autokorekta narzędzia/Pisownia

Przemieszczanie punktu wstawienia: Ctrl End - koniec dokumentu, Ctrl Home - początek, Shift F5 - poprzednie położenie

Zaznaczanie fragmentów tekstu:

Formatowanie - pasek przyciskow: pole stylu, pole czcionki, rozmiar czcionki, pogrubienie, kursywa, podkreslenie, wyrównanie, krawedzie Z menu - Format/Czcionka, Format/Akapit ...

Indeksy górne, dolne:

Dodatkowe elementy w tekście dokumentu:

Tabela - Wstaw tabele .. lub Przekształć tekst w tabele (zaznaczony tekst)

Tekst w formie artstycznej - Wstaw/Obiekt - Microsoft WordArt 2.0

Równanie - Wstaw/Obiekt - Microsoft Equation 2.0

Rysowanie - Widok/Paski narzędzi - Rysowanie (zaznaczone pole)

Kompozycja stron - Plik/Uklad strony: marginesy, rozmiar papieru, podawanie papieru, uklad

Ramka - Wstaw/Ramka

Korespondencja seryjna - narzędzia/Korespondencja seryjna

Edytor Word umożliwia szybkie utworzenie dokumentu seryjnego, który powstaje z połączenia dokumentu głównego z bazą danych.

 


Inne edytory

Do popularnych edytorów w środowisku Windows można zaliczyć m.in. Edytor pakietu MSWorks oraz Ami Pro

Edytor Microsoft Works

 


Edytor Ami Pro

Edytor Ami Pro jest profesjonalnym edytorem firmy Lotus Development Corporation, pracującym w środowisku Windows. Edytor umożliwia składanie większych publikacji, książek, gazet. Ma wiele zalet prostego a jednocześnie rozbudowanego edytora. Działa w trybie WYSIWYG - pokazuje na ekranie to, co będzie wydrukowane. Może importować dokumenty tworzone przy pomocy innych edytorów. Zawiera słownik języka polskiego z ponad 130 tys wyrazów.Można tworzyć własne rysunki złożone z linii, kół, prostokątów i krzywych Beziera. Można importować rysunki, skalować, obracać, wycinać. Można tworzyć wykresy na podstawie tabel. Można pisać skomplikowane wyrazenia matematyczne, wzory fizyczne i chemiczne. Pliki mają rozszerzenie .sam.

Podstawy Ami Pro
Ami Pro jest procesorem tekstu, pracującym graficznie w WYSIWYG (pierwsze litery angielskiego określenia: What You See Is What You Get - to, co widzisz jest tym, co wydrukujesz). Daje możliwość korzystania z tych samych funkcji, z których korzystasz pracując z innymi procesorami tekstu, takimi jak wyrównianie tekstu, edycja tekstu i sprawdzanie poprawności pisowni. Ponadto, Ami Pro pokazuje na ekranie dokument dokładnie w takiej postaci, w jakiej zostanie on wydrukowany. Wiele innych procesorów tekstu takiej cechy nie posiada. Ami Pro stosuje reguły, opracowane przez Microsoft Windows,dotyczące stosowania menu, komend menu, okien dialogowych,przycisków komend, przycisków radiowych, okien opcji, przycisków przełącznikowych, i myszy. Aby anulować dowolne menu lub okno dialogowe wciskasz po prostu klawisz ESC i nie musisz się martwić, że wykonanie tej czynności spowoduje jakieś zmiany w Twoim dokumencie.

Pasek menu

W górnej części ekranu jest rząd ikon, służących do przyśpieszenia wywoływania poleceń: m.in. Otwórz dokument, Zapisz dokument, Drukuj dokument, Przełącz podgląd całej strony, Cofnij operację, Wytnij i zapamiętaj tekst, Zapamiętaj tekst w pamięci podręcznej, Odtwórz zawartość z pamięci podręcznej, Utwórz ramkę, Modyfikuj typografię ramki, Przełącz wyświetlanie przymiaru, Tekst pogrubiony, Tekst pochylony, Tekst podkreślony, Wyrównaj tekst do lewego marginesu, Centruj zaznaczony tekst, Szukaj i zamień, Tezaurus, Przełącz podgląd typograficzny/hierarchiczny, Tworzenie tabeli, Definiuj styl akapitu.

Układ ikon można zmieniać, dodawać, usuwać - polecenie Ikony w menu "Narzędzia".

Zaznaczanie tekstu:

SHIFT+CTRL+END - podświetlenie całego tekstu od pozycji kursora do końca dokumentu

 


Powrót do strony głównej: 'Index.htm' | Powrót do strony Rozkład mat. nauczania: 'ProgNau.htm'