Protokoły komunikacyjne

Protokoły komunikacyjne to zbiór ścisłych reguł i kroków postępowania, które są automatycznie wykonywane przez urządzenia komunikacyjne w celu nawiązania łączności i wymiany danych.
Dzięki temu, że połączenia z użyciem protokołów odbywają się całkowicie automatycznie, typowy użytkownik zwykle nie zdaje sobie sprawy z ich istnienia i nie musi o nich nic wiedzieć.

Klasyczne protokoły

Klasyczne protokoły, których pierwowzorem był protokół teleksu, składają się z trzech części:

Przesyłana informacja może być porcjowana – protokół musi umieć odtworzyć informację w postaci pierwotnej.

Protokołami tego rodzaju posługują się:

Protokoły internetowe

Protokoły służące programom komputerowym do porozumiewania się między sobą poprzez Internet są określone przez IETF w dokumentach zwanych RFC.

Przesyłanie danych komputerowych to niezwykle trudny proces, dlatego rozdzielono go na kilka "etapów", warstw. Warstwy oznaczają w istocie poszczególne funkcje spełniane przez sieć. Najbardziej powszechny sposób organizacji warstw komunikacji sieciowej to Model OSI.

Popularne protokoły wysokopoziomowe (aplikacyjne) i ich standardowe porty:

Protokoły stosowane w automatyce przemysłowej 



Komunikatory


Komunikator internetowy (ang. Instant Messenger, od tego skrót IM) – program komputerowy pozwalający na przesyłanie natychmiastowych komunikatów (komunikacja natychmiastowa – ang. Instant Messaging) pomiędzy dwoma lub więcej komputerami, poprzez sieć komputerową, zazwyczaj Internet (dlatego komunikatory internetowe).
Od poczty elektronicznej różni się tym, że oprócz samej wiadomości, przesyłane są także informacje o obecności użytkowników, co zwiększa znacznie szansę na prowadzenie bezpośredniej konwersacji.
Komunikatory przesyłają informacje według zasad ustalonych przez protokoły komunikacyjne tak, że publicznie udokumentowane protokoły są zwykle implementowane przez wiele komunikatorów, zapewniając prawie nieograniczone grono odbiorców, podczas gdy protokoły utajnione zmuszają użytkowników do korzystania z programów przygotowanych przez producentów, ograniczając tym samym możliwość komunikacji.
Komunikatory bardzo często łączą użytkowników przez serwery, do których przyłączają się, i od których działania są uzależnione. Niekiedy tak skrajnie, że użytkownik skazany jest na reklamy emitowane przez producenta aplikacji.

Historia 
Wiele pomysłów zastosowanych w komunikatorach internetowych pochodzi ze starszego, lecz ciągle popularnego protokołu służącego do rozmów przez internet – IRC.
Wczesne programy do komunikacji natychmiastowej wyświetlały znaki w miarę jak były wpisywane przez rozmówców – komunikacja wtedy bardziej przypominała rozmowę telefoniczną niż wymianę wiadomości. Działa tak uniksowe polecenie talk, bardzo popularne w latach 80. i wczesnych latach 90. XX wieku. W obecnych komunikatorach rozmowa polega zazwyczaj na wymianie linii tekstu.
Prosta forma komunikacji natychmiastowej została zaimplementowana w systemie PLATO we wczesnych latach 70. XX wieku. W późniejszych latach do komunikacji poprzez Internet inżynierowie i pracownicy akademiccy używali programu talk. Pierwszym komunikatorem w postaci, w jakiej znamy je dzisiaj, do tego pracujący pod systemami innymi niż Unix/Linux, był ICQ, udostępniony w listopadzie 1996. Po jego premierze powstało wiele podobnych programów do komunikacji natychmiastowej, pracujących w różnych sieciach.
Najnowsze komunikatory oferują wideokonferencje czy rozmowy głosowe (VoIP), tak więc granica między tymi usługami się zaciera.
19 grudnia 2002 r. AOL Time Warner, firma, która wykupiła Mirabilis, twórcę ICQ, ogłosiła uzyskanie amerykańskiego patentu na komunikację natychmiastową, ale jednocześnie oznajmiła, że nie ma zamiaru w chwili obecnej egzekwować tego patentu.
Termin "instant messenger" jest znakiem zastrzeżonym firmy AOL Time Warner i nie może być używane w oprogramowaniu niezwiązanym z AOL. Z tego powodu komunikator znany jako GAIM czy gAIM (później Gaim lub gaim) obecnie nazywa się Pidgin.

talk to program służący do bezpośredniej komunikacji pomiędzy użytkownikami maszyny uniksowej. Początkowo program mógł obsługiwać tylko rozmowę dwóch użytkowników zalogowanych na tej samej maszynie. Później opracowano także protokół komunikacyjny umożliwiający kontakt użytkownikom różnych maszyn, połączonych siecią komputerową. Powstało kilka programów rozwijających ideę talka, między innymi ntalk oraz ytalk. Ten ostatni umożliwia rozmowę więcej niż dwóch osób. Interfejs programów typu talk charakteryzuje się tym, że jest podzielony na obszary przypisane poszczególnym użytkownikom. W przeciwieństwie do IRC oraz komunikatorów internetowych talk przesyła pojedynczo każdy znak, zaraz po naciśnięciu klawisza.
Użytkownicy podczas korzystania z systemu mogą komunikować się między sobą. Najprostszą formą komunikacji jest wysłanie krótkiej wiadomości na konsolę innego użytkownika poprzez komendę "write" i podanie identyfikatora użytkownika docelowego jako parametru wywołania. Komunikat zakończyć należy kombinacją Ctrl-d. Na przykład jeśli jeden z użytkowników napisze wiadomość w taki sposób:

Czat (z ang. chat – rozmowa,  używana jest również angielska pisownia chat – rodzaj internetowej pogawędki i jedna z usług internetowych.

Wyraz czat (chat), będący zapożyczeniem, zagnieździł się w slangu informatycznym. Najpowszechniejszym znaczeniem tego słowa jest serwis internetowy służący do komunikacji wielu osób w tzw. pokojach. Zwykle istnieją dwa rodzaje rozmowy – prywatna, której przebieg mogą śledzić tylko dwie osoby, oraz publiczna, dostępna dla wszystkich zalogowanych użytkowników.
W części czatów dostępne są również graficzne emotikony, stworzone dla ułatwienia ekspresji emocji. Taka forma czatu jest w większości oparta o aplet Java.
Podobną funkcjonalność oferuje IRC. W stosunku do wielu serwisów czatowych ma on dużo lepiej rozbudowane mechanizmy zarządzania pokojami (tam nazywanymi kanałami) oraz uprawnieniami użytkowników.
Od słowa czat powstały inne wyrażenia, takie jak czatownik (ewentualnie chatownik) – osoba korzystająca z czatu (chatu), oraz czatować (chatować) - rozmawiać za pośrednictwem czatu.

IRC (ang. Internet Relay Chat) to jedna ze starszych usług sieciowych umożliwiająca rozmowę na tematycznych lub towarzyskich kanałach komunikacyjnych, jak również prywatną z inną podłączoną aktualnie osobą.
Usługa ta funkcjonuje w architekturze klient-serwer, tj. fizycznie składa się z grupy połączonych ze sobą na stałe serwerów oraz programów-klientów. Programy klienckie uruchamiane są przez końcowych użytkowników lokalnie – na ich własnych komputerach, lub zdalnie, za pośrednictwem usługi SSH lub telnet. Rozmowy w sieci IRC odbywają się na tzw. kanałach, z których część funkcjonuje stale. Inne mogą być uruchamiane przez jednego użytkownika w celu porozmawiania choćby z jedną inną osobą. Można także prowadzić prywatną rozmowę z innym użytkownikiem.
Na ekranie użytkownika przewijają się od dołu do góry ekranu komunikaty wysyłane przez osoby piszące na danym kanale. Komunikaty te pojawiają się zaraz po ich wysłaniu, a ich kolejność jest identyczna z kolejnością napływania do serwera. Uzyskuje się dzięki temu wrażenie rozmowy osób przebywających w jednym pomieszczeniu.
Uczestnicy nie używają zwykle w IRC swoich prawdziwych imion i nazwisk, lecz posługują się krótkimi pseudonimami. Pseudonimy te w gwarze IRC popularnie określa się jako nickname lub krócej nick.

VoIP (ang. Voice over Internet Protocol) - technologia cyfrowa umożliwiająca przesyłanie dźwięków mowy za pomocą łączy internetowych lub dedykowanych sieci wykorzystujących protokół IP, popularnie nazywana "telefonią internetową". Dane przesyłane są przy użyciu protokołu IP, co pozwala wykluczyć niepotrzebne "połączenie ciągłe" i np. wymianę informacji gdy rozmówcy milczą.

ICQ – pierwszy komunikator internetowy wyprodukowany w listopadzie 1996 roku przez izraelską firmę Mirabilis. Jest to narzędzie pozwalające na bezpośredni kontakt z innymi użytkownikami tej usługi. Nazwa ICQ jest swoistą grą słów – pochodzi od wyrażenia "I Seek You" (dosłownie Szukam Cię).

Pidgin (dawniej Gaim) to wieloplatformowy komunikator internetowy, obsługujący szereg protokołów transmisyjnych. Pidgin jest wolnym oprogramowaniem, dostępnym na warunkach GNU GPL. W maju 2007 udostępniono wersję 2.0.

Pidgin został stworzony przez Marka Spencera dla systemów uniksowych, jednak obecnie jest dostępny także dla systemów Windows, MacOS, SkyOS i Qt Extended (dla urządzeń PDA).

AOL Instant Messenger (AIM) to darmowy komunikator internetowy produkcji AOL, dostępny jako osobna aplikacja lub jako rozszerzenie dla przeglądarki Netscape Navigator, oparty na protokołach OSCAR i TOC. Pozwala na wysyłanie wiadomości do swoich przyjaciół, przekazywanie obrazów z kamerek internetowych, przesyłanie plików, prowadzenie rozmów głosowych, a także prowadzenie z nimi rozmów na czacie. Program jest bardzo popularny w USA, ma już ponad 100 milionów zarejestrowanych użytkowników.Spikkomunikator internetowy Wirtualnej Polski, następca wpkontaktu.

Największa różnica pomiędzy Spikem a wpkontaktem polega na tym, że w Spiku można prowadzić rozmowy głosowe między komputerami znajdującymi się za NAT-em. Dzięki optymalizacji kodowania i przesyłania głosu, można rozmawiać nawet przy paśmie rzędu 2 KB/s w jedną stronę.

Gadu-Gadu (w skrócie GG lub gg) – komunikator internetowy, opracowywany przez firmę GG Network S.A. (dawniej Gadu-Gadu S.A., a wcześniej SMS-Express.com Sp. z o.o.).

Pomysłodawcą i twórcą Gadu-Gadu jest informatyk Łukasz Foltyn, którego zainspirował sukces komunikatora ICQ.
Gadu-Gadu ma około 6 milionów unikatowych użytkowników, którzy wysyłają do 300 milionów wiadomości dziennie.
Gadu-Gadu było pierwszym na świecie komunikatorem użytym do publicznej dyskusji na orbicie okołoziemskiej. Była to rozmowa pomiędzy użytkownikami a kosmonautami na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej (ISS) zorganizowana 27 czerwca 2008 roku - w 30. rocznicę lotu pierwszego polskiego kosmonauty Mirosława Hermaszewskiego

Skypekomunikator internetowy, oparty na technologii peer-to-peer.

Skype umożliwia prowadzenie darmowych rozmów głosowych oraz obserwację rozmówcy (video) pomiędzy użytkownikami programu a także płatnych rozmów z posiadaczami telefonów stacjonarnych lub komórkowych za pomocą technologii VoIP (Voice over IP) tzw. usługa SkypeOut,[1] Oprócz tego Skype oferuje funkcje bezpośredniej wymiany informacji tekstowych za pomocą ręcznie wpisywanych wiadomości oraz przesyłu plików.
Został stworzony przez szwedzkich programistów Niklasa Zennströma i Janusa Friisa oraz grupę estońskich programistów z Tallinna w Estonii.
Program działa na kilku platformach systemowych. 7 listopada 2007 wydano Skype 2.0 beta dla systemów Linux.
Jest to pierwsza wersja tego popularnego komunikatora obsługująca funkcję wideo na tej platformie.[2] Kod źródłowy programu nie jest ogólnie udostępniany

Google Talk to komunikator internetowy i usługa VoIP amerykańskiej firmy Google. Google Talk miał swoją premierę 24 sierpnia 2005. Wygląd programu (kolorystyka, układ tabel, czcionki) jest stylizowany na interfejs Gmaila.Komunikator Tlen.pl, polski komunikator internetowy. Jest integralną częścią portalu internetowego o2.pl. Wg umowy licencyjnej dołączonej do programu udostępniany jest na zasadach freeware, ale w rzeczywistości jest to program adware.

Jego protokół komunikacyjny jest zmienioną, zamkniętą kopią protokołu jabbera.


Windows Live Messenger

Windows Live Messengerkomunikator internetowy firmy Microsoft typu Instant Messenger. Umożliwia rozmowy za pośrednictwem internetu z ludźmi, a także wysyłania im wiadomości e-mail.

Jeżeli użytkownik posiada mikrofon i kamerę internetową, może utworzyć wideokonferencję. Wymaga rejestracji w .NET Passport.
Został częściowo napisany w oparciu o komunikator MSN z którym to też jest kompatybilny i współpracuje, oraz dodano do niego współpracę z innymi usługami z rodziny Windows Live.
Posiada funkcję łączenia się z użytkownikami Yahoo!
Najnowsza wersja komunikatora firmy Microsoft - bezpośredni następca MSN Messenger, pierwszy z rodziny produktów Windows Live.
Oprócz prowadzenia internetowych pogawędek z użyciem emotikon, oferuje również możliwość wysyłania wiadomości pisanych odręcznie, przesyłanie plików, prowadzenie rozmów głosowych (w tym za pośrednictwem krótkich klipów audio) i transmisji video, wysyłanie wiadomości na pager i telefon komórkowy, blokowanie niechcianych kontaktów.
W wersji Live wprowadzono m.in. szereg usprawnień do konferencji audio/wideo, a także dodano możliwość wysyłania wiadomości offline. Znacznie zwiększono również możliwości dostosowywania wyglądu i zachowania programu do własnych upodobań.
Program zawiera komponenty reklamowe (adware).
W tym konkretnym przypadku, komponenty te są jednak nieszkodliwe i bezpieczne dla użytkownika, a ich działanie ogranicza się jedynie do wyświetlania reklamy.